e-Ochrona zdrowia i pomoc społeczna

Świadczenia dla opiekunów niepełnosprawnych członków rodzin 2013-08-08


30 czerwca 2013 r., po zakończeniu półrocznego okresu przejściowego, wygasły z mocy prawa decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne wydane na podstawie „starych”, czyli obowiązujących do 31 grudnia 2012 r. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Osoby, które nadal starają się o świadczenie pielęgnacyjne lub o specjalny zasiłek opiekuńczy muszą spełniać nowe warunki. Powinny też złożyć wnioski o przyznanie odpowiedniego świadczenia.

Do końca 2012 r. było jedno świadczenie dla opiekuna niepełnosprawnego członka rodziny - świadczenie pielęgnacyjne. Od 1 stycznia 2013 r. obowiązują dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych: świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy. Opiekunowie osób niepełnosprawnych mogą się starać o jedno z tych świadczeń, wszystko zależy od tego, jakie spełniają warunki.

O świadczenia opiekuńcze w postaci świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego mogą ubiegać się tylko opiekunowie obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym wobec danej osoby niepełnosprawnej. Są to zwłaszcza krewni w linii prostej oraz rodzeństwo osoby niepełnosprawnej. Obowiązek ten, określa Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od kolejności alimentacji określonej w ustawie Kodeks rodzinny i opiekuńczy – co wynika z zapisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Świadczenie pielęgnacyjne

Świadczenie pielęgnacyjne, w kwocie 620 zł miesięcznie, przysługuje bez względu na wysokość dochodów.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje następującym osobom:

  • matce albo ojcu,
  • opiekunowi faktycznemu dziecka,
  • osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną,
  • innym osobom, obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności:
pod warunkiem że,

  • nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

  • nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
  • w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Jakie są potrzebne podstawowe dokumenty:

  • wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
  • dokument potwierdzający tożsamości osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne (do okazania)
  • orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,
  • w zależności od indywidualnej sytuacji danej osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, organ właściwy rozpatrujący wniosek, może żądać innych dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia
Za osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne z budżetu państwa opłacane są składki emerytalne, rentowe i zdrowotne.

Osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne spełniające nowe, obowiązujące od 1 stycznia 2013 r. warunki ustawowe, w okresie od kwietnia do grudnia 2013 r. mają również prawo do przyznawanego z urzędu dodatku w wysokości 200 zł miesięcznie na podstawie rządowego programu wspierania osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne. W sumie wsparcia dla osób otrzymujących obecnie świadczenie pielęgnacyjne wynosi 820 zł miesięcznie.

Specjalny zasiłek opiekuńczy

Specjalny zasiłek opiekuńczy, w kwocie 520 zł miesięcznie, przysługuje osobom, w których dochód netto rodziny sprawującej opiekę oraz wymagającej opieki nie przekracza 623 zł na osobę (na podstawie dochodów z roku poprzedzającego okres zasiłkowy z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu). Od 1 listopada 2014 r. kryterium to wynosić będzie 664 zł.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

O specjalny zasiłek opiekuńczy ma prawo starać się także współmałżonek osoby niepełnosprawnej. Jego prawo wynika z istniejącego, na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązku alimentacyjnego między małżonkami. Przepisy dotyczące zasad przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie zawierają ograniczenia w możliwości pobierania tego świadczenia przez współmałżonka.

W odróżnieniu od świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest uzależnione od kolejności alimentacji określonej w ustawie Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Spośród osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, (są to w szczególności krewni w linii prostej, rodzeństwo ale także współmałżonek), świadczenie przysługuje opiekunowi, który pierwszy złoży wniosek.

Podstawowe, potrzebne dokumenty, to:

  • wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego,
  • dokument potwierdzający tożsamości osoby ubiegającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy (do okazania)
  • orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,
  • zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy lub oświadczenie każdego pełnoletniego członka rodziny w tym zakresie,
  • zaświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, lub oświadczenie każdego pełnoletniego członka rodziny w tym zakresie,
  • w zależności od indywidualnej sytuacji danej osoby ubiegającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy, organ właściwy rozpatrujący wniosek, może żądać innych dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia
Za osoby otrzymujące specjalny zasiłek opiekuńczy opłacane są także z budżetu państwa składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne.

Osoby, które spełniają nowe warunki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego specjalnego zasiłku opiekuńczego, powinny składać wnioski o przyznanie świadczenia. Organy realizujące świadczenia rodzinne (najczęściej są to ośrodki pomocy społecznej) muszą takie wnioski przyjmować i bezzwłocznie je rozpatrywać.

Aby otrzymać szczegółowe informacje na temat aktualnych warunków otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego w indywidualnej sprawie, osoby zainteresowane powinny zwrócić się do wyżej wymienionego organu właściwego w swojej gminie

Od decyzji administracyjnej wydanej przez urząd w sprawie przyznania, bądź jego odmowy przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Urzędu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Odwołanie nie podlega opłatom.

(Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej)