e-Ochrona zdrowia i pomoc społeczna

Co warto wiedzieć o meningokokach? 2016-04-28


Meningokoki, pneumokoki oraz Haemophilus influenzae typu B (HIB) to główne przyczyny bakteryjnego zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, natomiast za większość zachorowań wśród dzieci i młodzieży odpowiadają meningokoki1. Obchodzony 24 kwietnia Światowy Dzień Zapalenia Mózgu i Opon Mózgowo-Rdzeniowych (World Meningitis Day)  oraz trwający Światowy Tydzień Szczepień są okazją do edukacji na temat zakażeń meningokokowych oraz ich profilaktyki.

Groźny meningokok
Meningokoki (Neisseria meningitidis) to grupa bakterii odpowiedzialnych za rozwój inwazyjnej choroby menigokokowej (IChM), która może przebiegać pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz groźnej sepsy meningokokowej2.  Najczęstszą przyczyną IChM są meningokoki grup: B, C, A, W, Y3. Serogrupa B odpowiada w Polsce za 63% zakażeń ogółem, ale u najmłodszych dzieci - w pierwszym roku życia - jest przyczyną ponad 80% przypadków IChM4. Na inwazyjną chorobę meningokokową najczęściej chorują niemowlęta i małe dzieci w wieku poniżej 4. lat. Drugi szczyt zachorowań obserwuje się wśród młodych ludzi w wieku 15-24 lat4.  

Szybki przebieg choroby
Objawy zakażenia meningokokowego łatwo pomylić z przeziębieniem lub grypą5. Jedynym charakterystycznym, choć nie zawsze występującym objawem jest wysypka wybroczynowa. W przypadku wysypki można zweryfikować podejrzenie IChM wykonując „test szklankowy” – w odróżnieniu od innych wysypek, wysypka związana z IChM nie blednie pod naciskiem1,5.  IChM o piorunującym przebiegu może nawet w ciągu 24 godzin doprowadzić do zgonu. Ponadto, nawet prawidłowe leczenie, wdrożone na wczesnym etapie choroby nie daje gwarancji  przeżycia lub uniknięcia poważnych następstw zdrowotnych6.

Jak się ochronić przed meningokokami?
Najskuteczniejszą formą ochrony przed meningokokami jest szczepienie3. W Polsce szczepienia przeciwko meningokokom grupy B oraz grup C, A, W, Y są zalecane w Programie Szczepień Ochronnych na rok 20166. Szczepienia przeciw meningokokom grupy B są refundowane w Wielkiej Brytanii i niektórych regionach Włoch dla wszystkich niemowląt7,8. W wielu krajach europejskich refundowana jest szczepionka przeciw meningokokom grupy C9. Lekarz pediatra jest najbardziej kompetentną osobą w kwestii szczepień ochronnych, dlatego podczas wizyty lekarskiej warto spytać o poradę.

Więcej informacji o zakażeniach meningokokowych znajdziesz pod adresem www.wyprzedzmeningokoki.pl

Źródło: GlaxoSmithKline

Bibliografia:
  1. Zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych [w:] Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., Choroby zakaźne i pasożytnicze - epidemiologia i profilaktyka. Alfa-Medica Press, Bielsko - Biała, 2007. Str. 411 – 412, 415-418.
  2. WHO Meningococcal meningitis, Fact Sheet N141, Update November 2015.
  3. Konior R., Szczepienie przeciwko meningokokom. [w:] Chybicka A., Dobrzańska A., Szczapa J., Wysocki J., Pierwsze 2 lata życia dziecka. Przewodnik dla rodziców. Jak dbać o rozwój, pielęgnować i zapobiegać chorobom. Medycyna Praktyczna. Kraków, 2012.
  4. Inwazyjna choroba meningokokowa w Polsce w 2014 roku. Warszawa, 24.07.2015, dostępne na: http://www.koroun.edu.pl/pdf/ICHM_2014.pdf [12.04.2016].
  5. Stryczyńska-Kazubska J,Małecka I, Wysocki J. Zakażenie meningokokowe – aktualne dane epidemiologiczne, możliwości terapii i profilaktyki. Zakażenia 2012; 6: 64-70.
  6. Program Szczepień Ochronnych 2016.
  7. UK Immunisation Schedule 2015.
  8. Gasparini R., Amicizia D., Lai PL., Panatto D., Meningococcal B vaccination strategies and their practical application in Italy, J Prev Med Hyg. 2015 Aug; 56(3): E133–E139.
  9. ECDC, Surveillance of invasive bacterial diseases in Europe, 2012, dostępny na: http://ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/Surveillance%20of%20IBD%20in%20Europe%202012.pdf.