e-Ochrona zdrowia i pomoc społeczna

Niechciane pamiątki z tropików 2017-08-18


Byłeś na egzotycznych wakacjach? Jeśli po powrocie masz stany podgorączkowe, gorączkę, biegunkę, skurczowe bóle brzucha, bóle stawów, udaj się jak najszybciej do lekarza i nie zapomnij poinformować go o tym, że spędziłeś wakacje w odległym od Polski miejscu. Warto skonsultować się z lekarzem po egzotycznych wakacjach także wtedy, gdy podczas pobytu zdarzyła się gorączka czy biegunka. 

O niechcianych pamiątkach z wakacji mówili (03.08.2017) uczestnicy konferencji zorganizowanej przez serwis https://zdrowie.pap.pl/:  Minister Zdrowia Konstanty RADZIWIŁŁ , z-ca Głównego Inspektora Sanitarnego Grzegorz HUDZIK, Krajowy konsultant w w dziedzinie chorób zakaźnych prof. Andrzej HORBAN.

Z krajów Afryki, Azji, Ameryki Południowej, ale i dalekiego południa Europy, podróżnik może przywieźć niechcianą pamiątkę - chorobę, którą wywołują bytujące tam patogeny i pasożyty. Czasami choroba da znać o sobie po powrocie, nawet kilka-kilkanaście tygodni po urlopie; dla postawienia prawidłowej diagnozy, konieczne jest udzielenie przez pacjenta informacji o pobycie w egzotycznym miejscu.

Skala problemu

Choć Polska nie jest krajem o wysokiej zachorowalności na choroby tropikalne, to ich liczba rośnie z uwagi na coraz więcej podróży do egzotycznych krajów. Dla przykładu: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny podaje, że w 2015 roku zarejestrowano w Polsce 12 przypadków dengi, a rok później – 41; w 2015 roku zarejestrowano 29 przypadków malarii, a rok później – 38. Eksperci NIZP-PZH wskazują, że w Polsce mamy do czynienia ze stosunkowo wysoką śmiertelnością z powodu np. malarii, a przyczyną tej sytuacji jest opóźnienie diagnozy. Dodają, że statystyka nie obejmuje wszystkich zachorowań.

W Polsce są możliwości ich diagnozy i leczenia – działają nie tylko poradnie i oddziały specjalizujące się w tym obszarze medycyny, ale także oddziały zakaźne w szpitalach w całej Polsce, których specjaliści wiedzą, jak zająć się pacjentem z podejrzeniem choroby zawleczonej zza granicy. W Polsce wykonuje się też testy laboratoryjne wykrywające patogeny i pasożyty z odległych miejsc świata. Kluczowa jest jednak informacja od pacjenta o tym, że gorączka, biegunka, ból stawów itp. może mieć swoją przyczynę w egzotycznych wakacjach.

Przyjmuje się, że ok. 15-20 proc. turystów przebywających w strefie tropikalnej ma problemy zdrowotne podczas podróży, a 11 proc. z nich cierpi na gorączkę o nieznanej przyczynie (FUO – Fever of Unknown Origin). Od 30-40 proc. gorączek o nieznanym podłożu może mieć przyczynę zakaźną. Najczęstszymi przyczynami FUO związanymi z podróżami są:

  • Malaria
  • Dur brzuszny
  • Dury rzekome
  • Żółta gorączka
  • Wirusowe zapalenie wątroby
  • Riketsjozy
  • Ostra choroba retrowirusowa

Polskich amatorów podróży w odległe rejony świata przybywa co roku. Z danych Urzędu Lotnictwa Cywilnego wynika, że o ile w 2015 roku z Polski do „pozostałych krajów”, czyli poza większością państw europejskich, USA, Kanadą, Izraelem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, poleciało w sumie 1 082 024 pasażerów, to w roku następnym liczba ta zwiększyła się o pół miliona osób. Ta statystyka nie obejmuje lotów czarterowych. Ta statystyka nie obejmuje pasażerów linii czarterowych, a to zwykle takimi latają turyści na zorganizowane przez biura podróży dalekie wycieczki.

„Niechciane pamiątki”

Lista chorób, na które można zachorować w odległych od Polski rejonach jest bardzo długa. Wiele z nich przenoszą owady (przede wszystkim komary i kleszcze), np.

  • Zika
  • Malaria
  • Denga
  • Chikungunya

Zarazić się chorobą można także wskutek zjedzenia niewłaściwie przyrządzonego pokarmu. Np. anikioza to choroba wywoływana przez nicienie, które żyją w ssakach morskich i rybach. Człowiek staje się żywicielem tych pasożytów, jeśli zje zarażone surowe ryby. Ostrygi mogą zaś „sprzedać” człowiekowi bonamiozę wywoływaną przez pierwotniaki.

Przed wyjazdem

  • Zanim kupisz bilet czy wycieczkę, wejdź na stronę Ministerstwa Spraw Zagranicznych i w zakładce „Bezpieczne wakacje” wyczytaj informacje o planowanym celu podróży, w tym m.in. zalecanych i/lub obowiązkowych szczepieniach w danym kraju.
  • Wybierz się do lekarza i omów wszelkie zagadnienia związane z podróżą.
  • Sprawdź, czy nie brakuje Ci szczepień; np. spróbuj sobie przypomnieć, kiedy ostatnio szczepiłeś się przeciwko tężcowi.
  •  Jeśli jesteś w ciąży, rozważ, czy podróż do egzotycznych krajów jest dobrym pomysłem w czasie oczekiwania na dziecko. Podobnie – jeśli masz małe dziecko, rozważ wszelkie „za i przeciw” egzotycznej podróży z maluchem.

W czasie podróży

  • Nie jedz surowych warzyw, surówek, owoców, których nie da się obrać ze skórki
  • Pij wyłącznie wodę z pewnego źródła – np. szczelnie zakapslowaną
  • Nie chodź boso
  • Nie jedz lodów, drinki i napoje pij bez lodu
  • Nie kąp się w jeziorach czy rzekach – to naturalne siedliska pasożytów.
  • O zmroku zakładaj odzież z długimi rękawami i nogawkami, używaj repelentów, śpij pod moskitierą.

Powszechne mity w kontekście chorób tropikalnych

  • Trzeba codziennie pić mocny alkohol – on „wybije” zarazki, które dostaną się do przewodu pokarmowego.
    Alkohol jest środkiem dezynfekcyjnym, ale nie działa „od środka”. Biegunki i zatrucia pasożytami czy pierwotniakami zdarzają się pomimo obecności kwasu solnego w żołądku.
  • Jadę tylko na dwa tygodnie i nie będę mieszkać w dżungli, więc nie muszę stosować profilaktyki antymalarcznej.
    Komarów przenoszących malarię jest na pewno więcej na terenie dżungli, ale nie mają przeszkód, by szukać żywiciela nawet w nowoczesnych hotelach w miastach. Zastanów się, czy warto ryzykować.
  • Nie ma sensu szczepić się przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby, skoro stosunkowo krótki urlop spędzę w ośrodku turystycznym i będę jadł tylko w hotelu.
    Nie masz gwarancji, że personel tego hotelu przygotowujący posiłki, dba o higienę. Zastanów się, czy warto ryzykować.

 

Źródło: Główny Inspektorat Sanitarny